Alan adı alımı ve gümrük koruma hizmetleri için bize ulaşın. ISO 9001, CE ve TSE belgeleri ayrı bir sayfada anlatılıyor: TSE, ISO ve CE belgeleri.
İş sağlığı ve güvenliği
Kuruluşlarda karşılaşılan en önemli insan kaynakları sorunlarından biri, çalışanların emniyetli ve sağlıklı bir çalışma ortamına sahip olmamalarıdır. Kuruluşların daha iyi rekabet koşullarına ulaşabilmesi için çalışanların iş sağlığı ve güvenliği konusunda planlı ve sistemli çalışmalar yürütmeleri gerekmektedir.
ISO 9001 ve ISO 14001 gibi standartlar kalite ve çevre yönetimleri üzerine yoğunlaşmıştır. Bu nedenle kuruluşlarda iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve sürekli iyileştirilerek korunabilmesi için ayrı bir standarda gereksinim duyulmuştur.
OHSAS 18001 nedir?
OHSAS 18001, BSI (British Standards Institute) tarafından yayınlanmış olan “İş Sağlığı ve Güvenliği” standardıdır. ISO 9000 ve ISO 14000 gibi diğer uluslararası standartlardan farklı olarak bazı ulusal standart kuruluşları ve belgelendirme kuruluşlarının birlikte çalışmasıyla gerçekleştirilmiştir ve bir ISO standardı değildir.
OHSAS 18001, kuruluşların ürün ve hizmetlerinin güvenliğinden çok çalışanın sağlığına ve işin güvenliğine yönelik bir standarttır.
Temel tanımlar
OHSAS 18002 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri, OHSAS 18001 uygulama rehberi) ve TS 18001 ile ilgili bazı tanımlar şunlardır:
- İş sağlığı ve güvenliği: Bir kuruluşun gerçekleştirdiği faaliyetlerden etkilenen tüm insanların (çalışanların, geçici işçilerin, alt yüklenici çalışanlarının, ziyaretçilerin, müşterilerin ve işyerindeki herhangi bir kişinin) sağlığına, güvenliğine ve refahına etki eden faktörler ve koşulların bütünüdür.
- Kaza: Ölüme, hastalığa, yaralanmaya, hasara veya diğer kayıplara sebebiyet veren istenmeyen olay.
- Zarar: İnsanların yaralanması, hastalanması, malın, çalışılan yerin zarar görmesi veya bunların birlikte gerçekleşmesine neden olabilecek potansiyel kaynak ve durum.
- Risk değerlendirmesi: Tüm proseslerde riskin büyüklüğünü tahmin etmek ve riske tahammül edilip edilemeyeceğine karar vermek.
- İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi: İşyerlerinde işlerin gerçekleştirilmesi sırasında, çeşitli nedenlerden kaynaklanan sağlığa zarar verebilecek kaza ve diğer etkilerden korunmak ve daha iyi çalışma ortamı sağlamak amacıyla, sistemli ve bilimsel bir şekilde tehlikelerin ve risklerin belirlenmesi ve bu tehlikelere ve risklere yönelik önlemlerin alınması çalışmalarının gerçekleştirildiği yaklaşımdır. Kuruluşun faaliyetleriyle ilgili İSG risklerinin yönetimini kolaylaştıran, tüm yönetim sisteminin bir parçasıdır; kuruluş yapısını, faaliyet planlarını, sorumlulukları, deneyimleri, prosesleri, prosedürleri ve kuruluşun İSG politikasının geliştirilmesi, uygulanması, iyileştirilmesi, başarılması, gözden geçirilmesi ve sürdürülmesi için kaynakları kapsar.
İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi
İş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetim sistemi, İSG faaliyetlerinin kuruluşların genel stratejileri ile uyumlu olacak biçimde sistematik bir şekilde ele alınarak sürekli iyileştirme yaklaşımı çerçevesinde çözümlenmesi için kullanılan bir araçtır.
Ülkemizde İSG faaliyetleri kişisel koruyucuların kullanımını çağrıştırmakta ve geleneksel olarak ayrıca yapılması gereken iş olarak algılanmaktadır. İSG yönetim sistemiyle çalışanların, yönetenlerin ve denetleyenlerin rol ve sorumlulukları açık hale getirilerek çalışanların katılımı sağlanacaktır.
İSG yönetim sistemini uygulayan kurumlar genel olarak şunları yapmıştır:
- İSG risklerini belirlemiş ve bu riskleri gerekli önlemlerle asgari seviyeye indirmiştir.
- İlgili mevzuat, yasa ve kanunların gerekliliklerini yerine getirmiştir.
- İSG’ye yönelik hedefler belirlemiş ve bu hedeflere ulaşmak için yönetim programları geliştirmiştir.
- Gerekli eğitimleri uygun kişilere sağlamıştır.
- Acil durumlara (kazalar vb.) yönelik gerekli hazırlıkları yapmıştır.
- İSG sisteminin performansını denetimlerle izler.
- İzleme sonuçlarına bağlı olarak gerektiğinde iyileştirme faaliyetlerini başlatır.
- İSG’ye yönelik çalışmalarını dokümante eder ve sonuçlarını kayıt altına alır.
OHSAS 18000’in tarihçesi
| Yıl | Gelişme |
|---|---|
| 1996 | Kılavuz niteliği taşıyan ilk sağlık ve güvenlik standardı olan “BS 8800 Mesleki Sağlık ve Güvenlik Yönetim Sistem Rehberi”, İngiliz Standartlar Enstitüsü (BSI) tarafından yayınlandı. Bu ilk standart, kurumların belgelendirilmesine yönelik bir temel teşkil etmiyordu. |
| Sonraki yıllar | Başka belgelendirme kuruluşları da bu konuda standartlar yayınladı. Bu standartlar BS 8800’ü temel almalarına rağmen birbirlerinden içerik ve uygulama bakımından farklılıklar gösteriyordu. Bunun üzerine BSI öncülüğünde, uluslararası kabul edilebilecek bir sağlık ve güvenlik standardı hazırlanmasına yönelik bir komisyon toplanmasına karar verildi. |
| 1999 | Komisyonun çalışmaları sonucunda OHSAS 18001 standardı oluşturuldu. |
| 2001 | Bu standart TSE (Türk Standardları Enstitüsü) tarafından kabul edilerek TS-18001 olarak yayınlandı. |
OHSAS 18000’in yararları
İş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin sağladığı yararlar şunlardır:
- Çalışanları işyerinin olumsuz etkilerinden ve kazalardan koruyarak rahat ve güvenli bir ortamda çalışmalarını sağlamak.
- Çalışan motivasyonu ve çalışan katılımını artırmak.
- İş kazaları ve meslek hastalıkları sebebiyle oluşabilecek iş ve iş gücü kayıplarını en aza indirgeyerek iş veriminde artış sağlamak ve maliyetleri düşürmek.
- Çalışma ortamlarında alınan tedbirlerle işletmeyi tehlikeye sokabilecek yangın, patlama, makine arızaları vb. durumları ortadan kaldırarak işletme güvenliğini sağlamak.
- Ulusal ve uluslararası yasa ve standartlara uyum sağlamak.
- İş performansını artırmak.
- Diğer işletmelere ya da müşterilere karşı duyarlı, sorumlu bir imaj yaratmak.
- Rakiplere karşı üstünlük sağlamak.
- Resmî makamlar önünde kuruluşun iş güvenliğine olan duyarlılığını kanıtlayabilmek.
Cihan Patent Bürosu OHSAS danışmanlık aşamaları
- Projeye başlangıç hazırlıklarının yapılması
- Mevcut durum analizinin yapılması
- Gerekli eğitimlerin verilmesi
- Sistem dokümantasyonunun oluşturulması
- Sistemin uygulanması
- İç tetkiklerin yapılması
- Belgelendirme başvurusunun yapılması
Çevre yönetim sistemi
İşletmelerin çevreye verdikleri veya verebilecekleri zararların sistematik bir şekilde azaltılması ve mümkünse ortadan kaldırılabilmesi için geliştirilen yönetim sistemine çevre yönetim sistemi adı verilir.
ISO 14001 nedir?
ISO 14001 çevre yönetim sistemi, özünde doğal kaynak kullanımının azaltılmasını ve toprağa, suya, havaya verilen zararların minimum düzeye indirilmesini amaçlayan, risk analizleri tabanında kurulan bir yönetim modelidir.
ISO 14001; ürünün hammaddeden başlayıp nihai ürün haline getirilerek müşterilere sunulmasına kadar geçen sürecin her aşamasında çevresel faktörlerin belirlenmesini ve bu faktörlerin gerekli muayeneler ve önlemlerle kontrol altına alınarak çevreye verilen zararın en aza indirilmesini sağlayan bir sistemin kurulmasını tarif eden, Uluslararası Standartlar Organizasyonu tarafından yayınlanmış standartlar serisidir.
ISO 14001 bir ürün standardı değil, sistem standardıdır ve ne üretildiğinden ziyade nasıl üretildiği ile ilgilenir. Çevre performansının izlenmesi ve sürekli iyileştirilmesi temeline dayanır. Çevre faktörlerine ilişkin olarak ilgili mevzuat ve kanunlar tarafından tanımlanmış koşullara uymayı şart koşar.
ISO 14001’in tarihçesi
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| Haziran 1992 | ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemi Standardı’nın hazırlanması, Rio’da yapılan dünya zirvesinde alınan kararlara ve Rio Sözleşmesi’nde yer alan prensiplere dayanır. |
| 1993 | ISO tarafından, uluslararası çevre yönetim standartlarını hazırlamak üzere yaklaşık 50 farklı ülkenin temsilcilerinden oluşan bir teknik komite kuruldu. |
| Eylül 1996 | Komitenin çalışmaları sonucunda ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi standardı yayınlanarak hayata geçirildi. |
Halen ISO 14000 standardının uygulaması gönüllülük esasına dayanmakla birlikte, yakın bir gelecekte gerek toplumun, gerek uluslararası kuruluşların ve gerekse devletlerin zorlaması ile standardın zorunlu bir uygulamaya dönüşeceği tahmin edilmektedir.
ISO 14001 çevre yönetim sisteminin yararları
- Şirket faaliyetlerinin çevreye olan etkisi ve çevre riskleri belirlenerek kontrol edilebilir; bu sayede çevreyi olumsuz etkileyen unsurlar azaltılır.
- Çevre etkilerinden kaynaklanan maliyetler düşer.
- Çevre ile ilgili yasalara ve mevzuata uyum sağlanır.
- Acil durumlarda meydana gelebilecek çevre etkileri azaltılır veya tamamıyla ortadan kaldırılır.
- Yasal kurumlara karşı, mevzuat ve yönetmeliklere uyulduğu dokümante edilmiş çevre yönetim sistemi ve ISO 14001 belgesi ile gösterilebilir.
- Gerek ulusal, gerekse uluslararası alanda tanınmışlık sağlanarak kuruluşa prestij kazandırır.
- Şirket personeline verilen eğitimler sayesinde çalışanlarda çevre bilinci artar.
- Çevreye zarar vermeyen bir işletmede çalışmak, çalışanları motive eder.
- Tüketicinin çevre ile ilgili beklentilerine cevap verilir ve bilinçli tüketicilere erişebilme ve onları kazanma şansı artar.
- Kaynaklar etkin kullanılır (enerji, su vb. tasarrufu sağlanır).
- Çevreye bırakılan atıklar azalır.
Standart belgelendirme
İmalata yeterlilik belgesi
İmalata Yeterlilik Belgesi; TSE veya TSEK Markası kullanma hakkı verilen (veya talep edilmesi halinde müstakilen düzenlenen) ürünlerin imal edildikleri yerlerin tesis, personel, makine-teçhizat ile kalite kontrol imkânları ve uygulamaları yönünden yeterliliğini belirtmek amacıyla, ancak ürünün kalitesini temsil etmemek kaydıyla firma adına düzenlenen ve geçerlilik süresi 1 yıl olan belgedir.
Belge alma çalışmasının yürütülmesi sırasında uygulanacak çalışma metodolojisi şöyle tanımlanmıştır:
- Başlangıç hazırlıklarının yapılması: Projeyi yürütecek çalışma ekibi oluşturulur, gerekli standart ve kaynaklar temin edilir ve çalışma planı oluşturulur.
- Mevcut durum analizinin yapılması: İlgili TSE standardı/standartları temin edildikten sonra, standart gerekliliklerinin ne oranda karşılandığının ve eksik uygulamaların tespiti için mevcut durum analizi yapılır.
- Standart gerekliliklerinin yerine getirilmesi: İlgili standart/standartlar tarafından talep edilen uygulamalar yerine getirilir.
Hizmet yeri yeterlilik belgesi
Hizmet Yeri Yeterlilik Belgesi (HYB); hizmet üreten sektörlerde işyerleri, kurum veya kuruluşların verdiği hizmetlerin yeterliliğinin, ilgili Türk Standardına ve/veya Türk Standardları Enstitüsü tarafından hazırlanmış olan kriterlere uygunluğunu gösteren ve akdedilen sözleşme ile kullanılabilen, geçerliliği 1 yıl olan belgedir. Bu belge, tüketiciye verilecek hizmetlerin ve çeşitli işyerlerinin mevzuata uygunluğunu, imkân ve kabiliyetlerinin yeterliliğini gösterir.
Başvuru için gerekli belgeler:
- İmza sirküleri (noter tasdikli)
- Bağlı olunan oda, denek, kooperatif vb. oda kayıt belgesinin onaylı sureti (hizmet verilen işe ait)
- İşyeri izin belgesi veya bağlı olunan vergi dairesi kaydı. Vergi levhası ile elektrik, su, telefon abonelikleriyle ilgili belgelerden birinin sureti
- Avans dekontu (inceleme ve maktu belge masraflarına mahsuben)
